କ୍ୟାନ୍ସରକୁ ଆମେ ସାଧାରଣତଃ ହଠାତ୍ ହେଉଥିବା ରୋଗ ବୋଲି ଭାବୁଥାଉ। କିନ୍ତୁ କେତେକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ଝୁମ୍ପ ଆଗରୁହିଁ ତାଙ୍କର DNA ମଧ୍ୟରେ ଲେଖା ଥାଇପାରେ।
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରରେ କ୍ୟାନ୍ସରର ଇତିହାସ ରହିଛି, ତେବେ ଆପଣ ଚିନ୍ତା କରିପାରନ୍ତି — କ୍ୟାନ୍ସର କି ବଂଶଗତ? ଜେନେଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷା କି ମୋର ଝୁମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ କୁହିପାରିବ?
ଉତ୍ତର ହେଉଛି — ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ହଁ।
କ୍ୟାନ୍ସର ପାଇଁ ଜେନେଟିକ୍ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍ ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ମିଳୁଥିବା ଏମିତି ଜିନ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ମ୍ୟୁଟେସନ୍) କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରେ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କର କ୍ୟାନ୍ସର ଝୁମ୍ପକୁ ଅଧିକ କରେ। ସୁଖବର ହେଉଛି — ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଲେ ଆପଣ ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରିବେ।
ଏହି ଲେଖାରେ ଆମେ ବୁଝାଇବୁ — କ୍ୟାନ୍ସର ଜେନେଟିକ୍ ଟେଷ୍ଟିଂ କିପରି କାମ କରେ, କିଏ କରାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହା କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଆଗରେ ରଖିପାରେ।
କ୍ୟାନ୍ସର କି ବଂଶଗତ? ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ପର୍କକୁ ବୁଝିବା
ସମସ୍ତ କ୍ୟାନ୍ସର ବଂଶଗତ ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତପକ୍ଷରେ, ଅଧିକାଂଶ କ୍ୟାନ୍ସର ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ପରିବେଶୀୟ କାରଣରୁ ହୁଏ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ୫–୧୦% କ୍ୟାନ୍ସର ବଂଶଗତ, ଯାହା ମାତା–ପିତାରୁ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଯାଇଥିବା ଜିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଏମିତି ବଂଶଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ୟାନ୍ସରର ଝୁମ୍ପ ବଢ଼ାଇପାରେ:
- ସ୍ତନ କ୍ୟାନ୍ସର
- ଅଣ୍ଡାଶୟ କ୍ୟାନ୍ସର
- କୋଲୋରେକ୍ଟାଲ୍ (ଆନ୍ତ୍ର) କ୍ୟାନ୍ସର
- ପ୍ରୋଷ୍ଟେଟ୍ କ୍ୟାନ୍ସର
- ପ୍ୟାନ୍କ୍ରିଆଟିକ୍ କ୍ୟାନ୍ସର
ସବୁଠାରୁ ପରିଚିତ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି BRCA1 ଏବଂ BRCA2 ଜିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍, ଯାହା ସ୍ତନ ଓ ଅଣ୍ଡାଶୟ କ୍ୟାନ୍ସରର ଝୁମ୍ପକୁ ଗୁରୁତର ଭାବେ ବଢ଼ାଇଦେଇଥାଏ।
ଯଦି ପରିବାରର ଅନେକ ସଦସ୍ୟ — ବିଶେଷକରି କମ୍ ବୟସରେ — କ୍ୟାନ୍ସରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ବଂଶଗତ କ୍ୟାନ୍ସର ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ।
କ୍ୟାନ୍ସର ପାଇଁ ଜେନେଟିକ୍ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍ କ’ଣ?
ଜେନେଟିକ୍ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍ (କ୍ୟାନ୍ସର ଜେନେଟିକ୍ ଟେଷ୍ଟିଂ) ହେଉଛି ଏକ ସରଳ ପରୀକ୍ଷା, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ DNA ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି କ୍ୟାନ୍ସର ସହ ଜଡିତ ଜିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରେ।
ପ୍ରକ୍ରିୟା:
ପଦକ୍ଷେପ ୧: ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ
ରକ୍ତ କିମ୍ବା ଲାଳାର ନମୁନା ନିଆଯାଏ।
ପଦକ୍ଷେପ ୨: DNA ବିଶ୍ଳେଷଣ
ବଂଶଗତ କ୍ୟାନ୍ସର ସହ ଜଡିତ ଜିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ପାଇଁ DNA ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ।
ପଦକ୍ଷେପ ୩: ଝୁମ୍ପ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଓ ପରାମର୍ଶ
ଜେନେଟିକ୍ କାଉନ୍ସେଲର୍ ଫଳାଫଳ ବୁଝାଇ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ ସୁପାରିଶ କରନ୍ତି।
ଏହି ପରୀକ୍ଷା କ୍ୟାନ୍ସର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ଆପଣଙ୍କର ବଂଶଗତ ଝୁମ୍ପକୁ ଜଣାଇଥାଏ।
କିଏ ଜେନେଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷା ବିଚାର କରିବେ?
ନିମ୍ନଲିଖିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆପଣ ଜେନେଟିକ୍ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍ କରାଇପାରନ୍ତି:
- ଦୁଇ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ନିକଟାତ୍ମୀୟଙ୍କର କ୍ୟାନ୍ସର ଇତିହାସ
- ପରିବାରର କେହି ୫୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ କ୍ୟାନ୍ସରରେ ପୀଡ଼ିତ
- ଏକେ ପ୍ରକାର କ୍ୟାନ୍ସର ଅନେକ ପିଢିରେ
- ପରିବାରରେ ଜଣାଶୁଣା ଜିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍
- ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ କ୍ୟାନ୍ସରରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଝୁମ୍ପ ବୁଝିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି
ଆପଣ ସୁସ୍ଥ ଥିଲେମଧ୍ୟ, ଆଗରୁ ଜାଣିବା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ ମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।
ଜେନେଟିକ୍ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଆଗରେ ରଖେ?
ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଶକ୍ତି। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ନିମ୍ନପ୍ରକାର ସାହାଯ୍ୟ କରେ:
୧. ଶୀଘ୍ର ଓ ନିୟମିତ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍
ଡାକ୍ତରମାନେ ଆଗରୁ ମାମୋଗ୍ରାମ୍, କଲୋନୋସ୍କୋପି କିମ୍ବା MRI ସୁପାରିଶ କରିପାରନ୍ତି।
୨. ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଝୁମ୍ପ କମାଇବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ।
୩. ଝୁମ୍ପ କମାଇବା ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା
ଉଚ୍ଚ ଝୁମ୍ପରେ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିରୋଧକ ଔଷଧ କିମ୍ବା ସର୍ଜେରୀ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ।
୪. ପରିବାର ପରିକଳ୍ପନାରେ ସଚେତନତା
ଆପଣଙ୍କ ଫଳାଫଳ ଅନ୍ୟ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ କରିପାରେ।
ଭୟ ନୁହେଁ — ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରନ୍ତୁ।
ଯଦି ଫଳାଫଳ ପଜିଟିଭ୍ ଆସେ?
ପଜିଟିଭ୍ ରିପୋର୍ଟର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ୟାନ୍ସର ହୋଇଛି।
ଏହାର ଅର୍ଥ:
- ଆପଣଙ୍କ ଝୁମ୍ପ ସାଧାରଣ ଠାରୁ ଅଧିକ
- ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ସୁଯୋଗ
- ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମନିଟରିଂ ପ୍ଲାନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ
ଅନେକ ଲୋକ ଜିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ଥିଲେମଧ୍ୟ କେବେ କ୍ୟାନ୍ସରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି — ବିଶେଷକରି ଆଗରୁ ସତର୍କ ହେଲେ।
କାହିଁକି DNA Labs India କୁ ବାଛିବେ?
ଜେନେଟିକ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଳି ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ବିଷୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ସମୟରେ ସଠିକତା ଓ ଗୋପନୀୟତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
DNA Labs India ପ୍ରଦାନ କରେ:
- ଆଧୁନିକ ଜେନେଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତି
- ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଗୋପନୀୟ ରିପୋର୍ଟ
- ବିଶେଷଜ୍ଞ ପରାମର୍ଶ ସମର୍ଥନ
- ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ ସୁବିଧା
ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ରିପୋର୍ଟ ସହ ଆପଣ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ (FAQs)
୧. ଜେନେଟିକ୍ ଟେଷ୍ଟିଂ ସମସ୍ତ କ୍ୟାନ୍ସର ଚିହ୍ନଟ କରେ କି?
ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ବଂଶଗତ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରେ, ସମସ୍ତ କ୍ୟାନ୍ସର ନୁହେଁ।
୨. ଏହି ପରୀକ୍ଷା ବେଦନାଦାୟକ କି?
ନାହିଁ। କେବଳ ରକ୍ତ କିମ୍ବା ଲାଳା ନମୁନା ଦରକାର।
୩. କେଉଁ ବୟସରେ କରାଇବା ଉଚିତ?
ଯଦି ପରିବାରରେ ଦୃଢ଼ ଇତିହାସ ରହିଛି, ତେବେ ଯୁବାବସ୍ଥାରୁ ବିଚାର କରିପାରିବେ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଆବଶ୍ୟକ।
୪. ମୋର ତଥ୍ୟ ଗୋପନୀୟ ରହିବ କି?
ହଁ। ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଲାବ୍ ଗୁଡ଼ିକ କଠୋର ଗୋପନୀୟତା ନୀତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
୫. ନେଗେଟିଭ୍ ରିପୋର୍ଟ ଆସିଲେ କ୍ୟାନ୍ସର ହେବ ନାହିଁ କି?
ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ବଂଶଗତ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ନଥିବାକୁ ସୂଚାଏ। ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ପରିବେଶୀୟ କାରଣ ଏବେମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଆଜିଠାରୁ ନିଜ ଜେନେଟିକ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିଅନ୍ତୁ
ଆପଣ ନିଜର ଜିନ୍ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ — କିନ୍ତୁ ସେଥିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବଦଳାଇପାରିବେ।
ଯଦି ପରିବାରରେ କ୍ୟାନ୍ସର ଇତିହାସ ରହିଛି, ତେବେ ଜେନେଟିକ୍ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ୍ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ସଚେତନତା ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦେଇପାରେ।
କ୍ୟାନ୍ସର ମାମଲାରେ — ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଠାରୁ ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସଦା ଭଲ।
